ดร.พรชัย ฐีระเวช อธิบดีกรมสรรพสามิต เปิดเผยผลการดำเนินงานด้านการป้องกัน และปราบปรามการกระทำผิดกฎหมายสรรพสามิตในรอบ 11 เดือนของปีงบประมาณ 2569 ว่า ปัจจุบัน กรมสรรพสามิตได้ยกระดับแนวทางการทำงานจากการบังคับใช้กฎหมายแบบเดิมที่มุ่งเน้นการจับกุมภายหลัง เกิดเหตุไปสู่การทำงานเชิงรุกที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล (Data Driven Enforcement) โดยนำข้อมูลการจับกุม ข้อมูลพื้นที่ เส้นทางลำเลียงสินค้า ข้อมูลจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และเบาะแสจากประชาชน มาวิเคราะห์ร่วมกัน เพื่อประเมินความเสี่ยงและกำหนดมาตรการที่เหมาะสมกับลักษณะปัญหาในแต่ละพื้นที่
กรมสรรพสามิตได้นำแนวคิดการป้องกันและปราบปรามแบบ “ต้นน้ำ–กลางน้ำ–ปลายน้ำ” โดยต้นน้ำครอบคลุมพื้นที่ชายแดนและแหล่งที่มาของสินค้า กลางน้ำคือเส้นทางลำเลียง จุดพัก และจุดกระจาย สินค้า ส่วนปลายน้ำคือร้านค้า ตลาด และผู้บริโภค มาใช้ในการพัฒนาต่อยอดด้วยการวิเคราะห์รูปแบบ ความเสี่ยงเชิงลึกในแต่ละพื้นที่ ซึ่งพบว่าปัญหาและพฤติกรรมการกระทำผิดมีความแตกต่างกัน ทั้งพื้นที่ชายแดน พื้นที่อุตสาหกรรม พื้นที่เศรษฐกิจ และพื้นที่ศูนย์กลางการกระจายสินค้า ส่งผลให้มาตรการป้องกันและปราบปรามต้องมีความเฉพาะเจาะจงและเหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่มากขึ้น
สำหรับพื้นที่ชายแดน กรมสรรพสามิตมุ่งเน้นการสกัดกั้นการลักลอบนำเข้าสินค้าผิดกฎหมายทั้งทางบกและทางทะเล โดยบูรณาการการทำงานร่วมกับหน่วยงานด้านความมั่นคง กรมศุลกากร ตำรวจ และฝ่ายปกครอง เพื่อเชื่อมโยงข้อมูลตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง พร้อมขยายผลไปยังเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง ขณะที่พื้นที่อุตสาหกรรมและเขตเศรษฐกิจสำคัญ เช่น กรุงเทพมหานครและจังหวัดอุตสาหกรรมต่าง ๆ ได้เพิ่มมาตรการติดตามการกระจายสินค้า การจำหน่ายผ่านช่องทางออนไลน์ และการขนส่งพัสดุ รวมถึงการสร้างความรู้ความเข้าใจแก่ผู้บริโภคเพื่อลดความต้องการสินค้าผิดกฎหมาย
ทั้งนี้ ผลการดำเนินงานในรอบ 11 เดือน ปีงบประมาณ 2569 กรมสรรพสามิตสามารถจับกุมดำเนินคดีได้รวม 35,739 คดี เพิ่มขึ้นร้อยละ 5.84 จากช่วงเดียวกันของปีก่อน มีการเปรียบเทียบปรับและประมาณการค่าปรับรวม 6,274.77 ล้านบาท เพิ่มขึ้นร้อยละ 14.98 โดยสินค้ายาสูบยังเป็นสินค้าที่พบการกระทำผิดสูงสุด รองลงมาคือสุราและน้ำมัน อย่างไรก็ตาม กรมสรรพสามิตไม่ได้มองตัวเลขคดีเป็นเป้าหมายสูงสุด แต่จะนำข้อมูลจากคดีที่เกิดขึ้นกลับมาวิเคราะห์ เพื่อประเมินแนวโน้ม รูปแบบ และความเสี่ยงใหม่ ๆ สำหรับกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามในระยะต่อไป
อธิบดีกรมสรรพสามิต กล่าวทิ้งท้ายว่า กรมสรรพสามิตจะเดินหน้ายกระดับการใช้ข้อมูล การวิเคราะห์ความเสี่ยง และการบูรณาการความร่วมมือกับทุกภาคส่วนอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้การบังคับใช้กฎหมายมีประสิทธิภาพและตรงจุดมากยิ่งขึ้น โดยจะเปลี่ยนจากแนวคิด “มาตรการเดียวใช้ทั่วประเทศ” สู่ “พื้นที่ต่างกัน ความเสี่ยงต่างกัน มาตรการก็ต้องต่างกัน” (From One-Size-Fits-All to Tailored Enforcement) เพื่อให้มาตรการสอดคล้องกับบริบทและระดับความเสี่ยงของแต่ละพื้นที่ ทั้งนี้ เป้าหมายสำคัญไม่ใช่การเพิ่มจำนวนคดี แต่คือการทำให้สินค้าผิดกฎหมายเข้าสู่ตลาดได้ยากขึ้น ผู้ประกอบการที่ปฏิบัติถูกต้องสามารถดำเนินธุรกิจและส่งออกได้สะดวกขึ้น พร้อมรักษารายได้ของรัฐ ความน่าเชื่อถือของระบบภาษี และความเป็นธรรมทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน
