วันนี้ (15 พฤศจิกายน 2569) นางสาวลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า รัฐบาลเดินหน้ายกระดับความร่วมมือด้านเศรษฐกิจดิจิทัลของอาเซียน หลังประเทศไทยประสบความสำเร็จในการทำหน้าที่ประธานคณะกรรมการเจรจากรอบความตกลงเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน (ASEAN Digital Economy Framework Agreement: DEFA) ซึ่งนำไปสู่การลงนามความตกลงร่วมกันของประเทศสมาชิกอาเซียน เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 ณ กรุงมะนิลา สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ นับเป็นก้าวสำคัญในการสร้างกติกาดิจิทัลร่วมกัน ลดอุปสรรคทางการค้าข้ามพรมแดน และเพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะ SMEs เข้าถึงตลาดอาเซียนได้สะดวกยิ่งขึ้น
นางสาวลลิดา กล่าวว่า การลงนามครั้งนี้เป็นไปตามการขับเคลื่อนของนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ โดยมี ดร.กิริฎา เภาพิจิตร ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงพาณิชย์ เป็นผู้แทนประเทศไทยเข้าร่วมพิธีลงนามพร้อมรัฐมนตรีการค้าและผู้แทนประเทศสมาชิกอาเซียน ในช่วงการประชุมคณะมนตรีประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน ครั้งที่ 28 ก่อนมีพิธีส่งมอบเอกสารความตกลงให้แก่เลขาธิการอาเซียน โดยมีผู้นำอาเซียนร่วมเป็นสักขีพยานในวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569
ความสำเร็จดังกล่าวสะท้อนบทบาทนำของประเทศไทยในการผลักดันการเจรจาที่เริ่มต้นตั้งแต่ปี 2566 จนบรรลุผลในปี 2569 โดย DEFA มีเป้าหมายแก้ไขปัญหาความแตกต่างของกฎระเบียบ มาตรฐาน และระบบดิจิทัลระหว่างประเทศสมาชิก ซึ่งที่ผ่านมาเป็นอุปสรรคต่อการทำธุรกิจข้ามพรมแดน ทำให้เกิดขั้นตอนซ้ำซ้อนและต้นทุนสูง โดยความตกลงฉบับนี้จะส่งเสริมให้ระบบดิจิทัลของประเทศสมาชิกสามารถเชื่อมโยงและทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
สาระสำคัญของ DEFA ครอบคลุมการส่งเสริมการค้าไร้กระดาษ การชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ และการพิสูจน์ยืนยันตัวตนทางดิจิทัล เพื่อลดการใช้เอกสารและขั้นตอนการทำธุรกรรมระหว่างประเทศ รวมถึงการสร้างมาตรฐานร่วมด้านเศรษฐกิจดิจิทัล ซึ่งจะช่วยอำนวยความสะดวกให้ผู้ประกอบการสามารถดำเนินธุรกิจในตลาดอาเซียนได้คล่องตัวมากขึ้น โดยเฉพาะผู้ประกอบการรายย่อยและขนาดกลาง รวมถึงธุรกิจดิจิทัลคอนเทนต์ เกม ซอฟต์แวร์ การท่องเที่ยว และสินค้าเกษตรที่สามารถใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพิ่มช่องทางจำหน่ายและขยายฐานลูกค้า
นอกจากนี้ DEFA ยังให้ความสำคัญกับการสร้างความเชื่อมั่นและความปลอดภัยในการทำธุรกรรมออนไลน์ ผ่านหลักการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล การคุ้มครองผู้บริโภคออนไลน์ และความร่วมมือด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์ รวมถึงการรับมือกับภัยคุกคามและการหลอกลวงออนไลน์ ควบคู่กับการส่งเสริมนวัตกรรมด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) การใช้ประโยชน์จากข้อมูล ความร่วมมือด้านเคเบิลใต้น้ำ และการสนับสนุนธุรกิจเทคโนโลยีและสตาร์ตอัปผ่านกลไก Regulatory Sandbox เพื่อให้เกิดการพัฒนานวัตกรรมภายใต้การกำกับดูแลที่เหมาะสม
รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี กล่าวเพิ่มเติมว่า เมื่อ DEFA มีผลใช้บังคับ จะเข้ามาแทนที่ความตกลงอาเซียนว่าด้วยพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์เดิม และขยายขอบเขตความร่วมมือให้ครอบคลุมเศรษฐกิจดิจิทัลในมิติที่กว้างขึ้น โดยประเทศไทยจะเร่งดำเนินกระบวนการภายในประเทศเพื่อให้สัตยาบัน พร้อมประสานประเทศสมาชิกอาเซียนเพื่อผลักดันให้ความตกลงมีผลใช้บังคับภายในกลางปี 2570 ทั้งนี้ การลงนามในครั้งนี้ยังไม่ใช่การเริ่มบังคับใช้ความตกลงทันที
ขณะเดียวกัน กระทรวงพาณิชย์เตรียมเร่งสร้างความรู้ความเข้าใจให้หน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน โดยเฉพาะ SMEs และผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมที่มีศักยภาพ เพื่อให้สามารถเตรียมความพร้อม ปรับตัว และใช้ประโยชน์จากกติกาดิจิทัลร่วมของอาเซียนได้อย่างเป็นรูปธรรม
ทั้งนี้ ผลการศึกษาของ Boston Consulting Group ประเมินว่า DEFA มีศักยภาพช่วยผลักดันมูลค่าเศรษฐกิจดิจิทัลของอาเซียนให้เติบโตถึง 2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2573 สะท้อนโอกาสสำคัญในการยกระดับอาเซียนสู่การเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจดิจิทัลและดึงดูดการลงทุนจากทั่วโลก โดยตัวเลขดังกล่าวเป็นการประเมินโอกาสทางเศรษฐกิจในอนาคต ไม่ใช่มูลค่าผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นแล้ว
“รัฐบาลมุ่งใช้ความร่วมมือด้านเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียนเป็นเครื่องมือเพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะ SMEs สามารถเข้าถึงตลาดภูมิภาคได้ง่ายขึ้น ลดต้นทุนและอุปสรรคทางการค้า พร้อมสร้างความเชื่อมั่นในการทำธุรกรรมออนไลน์ การที่ประเทศไทยมีบทบาทนำในการเจรจา DEFA จนประสบความสำเร็จ ถือเป็นก้าวสำคัญในการยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ และเตรียมความพร้อมให้ธุรกิจไทยเติบโตไปพร้อมกับเศรษฐกิจดิจิทัลของอาเซียนอย่างยั่งยืน” นางสาวลลิดา กล่าว
